Dünyanın prestiji en yüksek ödülü olarak kabul edilen Nobel ödüllerinden barış ödülünü, ABD Başkanı Barack Obama kazandı. Obama'nın haberi alçakgönüllükle karşıladığı belirtildi.

ABD'nin ilk Afrika kökenli başkanı olan Obama'nın, özellikle, dünyada nükleer silah stokunun azaltılması çağrıları ve dünya barışı için çalışması nedeniyle 10 milyon İsveç Kronu değerindeki bu ödüle layık görüldüğü belirtildi.

ABD Başkanı Barack Obama'nın, bu yılki Nobel barış ödülünü kazanmasını alçak gönüllükle karşıladığı kaydedildi.

Beyaz Saray basın sekreteri Robert Gibbs, yaptığı açıklamada, Başkan'ın gün doğmadan uyandırılarak ödülü kazandığı haberinin verildiğini belirtti. Gibbs, Obama'nın Nobel komitesi tarafından bu ödüle layık görülmesini alçak gönüllükle karşıladığını söyledi.


"Uluslararası siyasette yeni hava"

Norveç Nobel Komitesi'nden yapılan açıklamada, Obama'nın, "uluslararası diplomasiyi ve halklar arasındaki işbirliğini güçlendirme konusundaki olağanüstü çabalarından ötürü barış ödülünü" kazandığı ifadesi kullanıldı.

Açıklamada, "Obama'nın çok az insanın yapabileceği ölçüde dünyanın dikkatini çektiği ve halkına daha iyi bir gelecek umudu verdiği, diplomasisinin, dünyayı yöneteceklerin, bunu, insanlığın ortak değer ve tutumları temelinde yapmak zorunda olduğu anlayışı üzerine kurulu olduğu" kaydedildi.

Komitenin açıklamasında, Obama'nın nükleer silahsız bir dünya için çalışması ve vizyonuna özel önem verildiği belirtildi ve "Obama, başkan olarak uluslararası siyasette yeni bir hava yarattı. Çok taraflı diplomasi, BM ve diğer uluslararası kuruluşların oynayabileceği role vurguyla, merkezi konumunu yeniden kazandı" denildi.

Bu yıl Nobel Barış Ödülü için 205 aday önerildiği, bugüne kadarki en yüksek rakamın 33'ünün kurumlar olduğu bildirildi.

Ülkesinde yaklaşık 9 ay önce göreve gelen ABD Başkanı Barack Obama, bu süre içinde silahsızlanma çağrısında bulunmuş ve Ortadoğu barış sürecini yeniden canlandırmak için çalışmıştı.

Barack Obama, geçen ay nükleer silahlara sahip ülkelerin, silahlarını azaltmaları çağrısında bulunan ve taslağı ABD tarafından hazırlanan kararın oy birliğiyle kabul edildiği, BM Güvenlik Konseyi'nde yapılan tarihi toplantıya başkanlık etmişti.

Ödül Obama'ya 10 Aralık'ta Oslo'da yapılacak törenle takdim edilecek.

Telefonla haber verilmedi

Bu arada, Norveç Nobel Komitesinin başkanı Thorbjoern Jagland, gazetecilere yaptığı açıklamada, ödülü kazananların telefonla haberdar edilmesi geleneğiyle ilgili olarak, "Bir başkanı gece yarısı uyandırmak, yapmak zorunda olduğunuz bir şey değil" dedi.

Jagland, 5 kişiden oluşan komitenin Obama'ya telefonla haber vermeme kararında aynı zamanda, kazananın adının Oslo'da resmen açıklanmadan önce basına sızdırılması endişesinin rol oynadığını kaydetti.

Nobel ödülü sahiplerine, genellikle ödül resmen açıklanmadan bir saat önce telefonla haber veriliyor.

TEPKİLER


Afganistan:

Afganistan'daki Taliban hareketi, Obama'ya Nobel barış ödülü verilmesini kınadı. Talibanların bir sözcüsü, yakında Afganistan'a takviye asker gönderilmesi konusunda karar vermesi beklenen Obama'ya Nobel barış ödülü verilmesini kınadığını söyledi.

Afganistan Devlet Başkanı Hamid Karzai ise Nobel barış ödülü için doğru kişinin seçildiğini belirtti.

İran:
İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinecad'ın danışmanlarından Ali Ekber Civanfekr de Nobel barış ödülü verilmesinin, ABD Başkanı Barack Obama'yı dünyada adaletsizliğe son verme yolunda çalışmaya teşvik etmesi gerektiğini belirtti. Ahmedinecad'ın danışmanı, "Ödülün Başkan Obama'da dünyaya adaleti getirme yolunu seçme isteği uyandırmasını umuyoruz" dedi.

Uygur lideri Kadir:
Dünya Uygur Komitesi lideri Rabia Kadir de ödülün Obama'ya verilmesinin, tüm dünyada insan haklarının savunulduğunu görme ümidini arttıracağını söyledi. ABD'de sürgünde yaşayan, Uygurların lideri Kadir, "Ödülün Barack Obama'ya verilmesine çok memnun oldum. Şimdi bir şeyler yapmalı. Bu baskı altındaki ulusların savunulduğunu görme beklentilerini artıracak" diye konuştu.

Nelson Mandela Vakfı:

Nelson Mandela Vakfı da ödülün Obama'ya verilmesinin, barış ve yoksulluğun sona erdirilmesi için mücadelesini sürdürme cesareti vereceğini bildirdi. Vakfın Müdürü Verne Harris, ödülün verilmesinin dünyanın en güçlü ulusunun lideri olarak, Obama'yı barış ve yoksulluğun sona erdirilmesi çabalarını sürdürmesi için cesaretlendireceğine emin olduklarını söyledi.

Obama'nın Kenya'nın başkenti Nairobi'de yaşayan üvey kardeşi Said Obama da ödülün Başkanın Kenyalı ailesi için onur olduğunu kaydetti. Said Obama, "Bu ailemiz için bir onur. Aramızdan biri bu ödüle layık görüldüğü için çok mutluyuz. Barack'ı kutluyoruz" diye konuştu.

PERES'TEN KUTLAMA: "LİDERLİĞİNİZ ALTINDA BARIŞ GERÇEK BİR GÜNDEM OLDU"

ABD Başkanı Barack Obama'nın Nobel Barış Ödülü'ne layık görülmesi Orta Doğu'da farklı tepkilerle karşılandı. İsrail Cumhurbaşkanı Şimon Peres Obama'yı kutlarken, Parlamento Başkanı Reuven Rivlin durumu "çok garip" bulduğunu belirtti. Filistinli Başmüzakereci Saib Erakat ödülün Obama'ya verilmesinden memnun olurken, Hamas karara tepki gösterdi, Gazze'deki İslami Cihad ise "siyasi" dedi.

Nobel barış ödülü sahibi İsrail Cumhurbaşkanı Peres, ABD Başkanını kutladı ve "Liderliğiniz altında barış gerçek bir gündem olmuştur" ifadesini kullandı. Peres, gönderdiği mesajda, "Obama'nın tüm insanlığın umutlarını tazelediğini, dünyada çok az liderin böyle kısa bir süre içerisinde dünyanın havasını değiştirmeyi başarabildiğini" belirtti.

"Obama'nın liderliği altında, barışın gerçeklik ve anahtar konumdaki gündem maddesi haline geldiğini" kaydeden Peres, "milletler arasında anlayış ve diyalog çanlarının yeniden çalacağına güveninin tam olduğunu" ifade etti.

İsrail Savunma Bakanı Ehud Barak da kararından dolayı Nobel Komitesi'ne destek vererek, Obama'nın Orta Doğu'ya barış getirme yolundaki çabalarını övdü.
İsrail Parlamentosu (Knesset) Başkanı Reuven Rivlin ise bu konudaki görüşünü, "Obama'nın kazanması çok garip" sözleriyle açıkladı. Rivlin, ödülü kazandığı için Obama'nın şimdi İsrail'i bir barış anlaşmasına zorlamasının mümkün olduğunu belirtti.

HAMAS: "DÜNYA BARIŞINA BİR KATKISI YOK"

Gazze Şeridi'ndeki fiili Hamas yönetimi de ödülünün Obama'ya gitmesine tepki gösterdi. Hamas yetkililerinden Sami Ebu Zühri, Obama'nın sadece sözler verdiğini ve dünya barışına herhangi bir katkısının bulunmadığını kaydetti.

Zühri, "Obama'nın böyle bir ödülü hak etmeden önce alacağı daha çok yol ve yapacağı çok iş var" dedi.

Gazze'deki İslami Cihad liderlerinden Halid El Batş da ödülü "siyasi" olarak nitelendirdi. Batş, "ülkesi en geniş nükleer silah gücüne sahip, Irak ve Afganistan'da masum insanların kanını akıtmaya devam eden Amerikan Başkanı'nın ödülü niye alması gerekiyor" diye sordu.

Filistinli Başgörüşmeci Saib Erekat ise Obama'nın Orta Doğu'da barışı sağlayacağı umudunu dile getirip, karardan duyduğu memnuniyeti ifade etti.

Bobel Barış Ödülü toplam 119 kişiye verildi

1901'den beri verilen Nobel barış ödülü bugüne kadar 89 kez, toplam 119 kişiye verildi. 96 kişi ve 20 kuruma verilen ödülünü bugüne kadar en çok, Uluslararası Kızılhaç Komitesi (3 kez) ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (2 kez) aldı.

Nobel barış ödülü 60 kez tek kişi ya da kuruma, 28 kez iki kişi/kuruma, 1 kez ise 3 kişiye (Yaser Arafat, Şimon Peres, İzak Rabin) verildi. Ödül, 3'ten fazla sayıda kişiye verilmiyor.

Dünya savaşları süresince barış ödülü verilmedi


1923, 1924, 1928, 1932, 1948, 1955-1956, 1966-1967 ve 1972 yıllarında ödüle layık kişi ya da kurum bulunamadığı için Nobel barış ödülü verilmedi. Birinci ve İkinci Dünya Savaşları süresince de Nobel barış ödülü sahibini bulamadı.

12 kadın Nobel Barış Ödülü'nü aldı

Nobel Barış Ödülü kazanan 96 kişiden 12'si kadın. 1901'de verilmeye başlayan barış ödülünün ilk sahibi de bir kadındı:

Bertha von Suttner. Nobel barış ödülü sahibi kadınların listesi şöyle:

1905 - Bertha von Suttner
1931 - Jane Addams
1946 - Emily Greene Balch
1976 - Betty Williams
1976 - Mairead Corrigan
1979 - Rahibe Teresa 1982 - Alva Myrdal
1991 - Aung San Suu Kyi
1992 - Rigoberta Menchu Tum
1997 - Jody Williams
2003 - Şirin Ebadi
2004 - Wangari Maathai

Nobel Barış Ödülü'ne ret

Bugüne kadar Nobel Barış Ödülünü kabul etmeyen bir kişi oldu: Vietnamlı politikacı Le Duc Tho. 1973 yılında Vietnam barışına yaptıkları katkıdan dolayı ABD Dışişleri Bakanı Henry Kissinger ile birlikte ödül aldığı açıklanan politikacı ödülü reddetti.

Öldükten sonra ödül alan iki kişiden biri, 1961 yılında eski BM Genel Sekreteri Dag Hammarskjöld oldu. 1974 yılında Nobel Komitesi, ödülün, ödül aldığı açıklandıktan sonra hayatını kaybedenler hariç, ölümden sonra verilmeyeceği kuralını getirdi.

1980'den sonra barış ödülü alanlar

Nobel barış ödülünü 1980'den bu yana kazananların listesi ise şöyle:

2009: ABD Başkanı Barack Obama
2008: Martti Ahtisaari
2007: Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli, Al Gore
2006: Muhammed Yunus, Grameen Bank
2005: Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu, Muhammed El Baradei
2004: Wangari Maathai
2003: Şirin Ebadi
2002: Eski ABD Başkanı Jimmy Carter
2001: Birleşmiş Milletler, Kofi Annan
2000: Kim Dae-jung
1999: Sınır Tanımayan Doktorlar Örgütü
1998: John Hume, David Trimble
1997: Uluslararası Karamayınlarını Yasaklama Kampanyası, Jody Williams
1996: Carlos Filipe Ximenes Belo, Jose Ramos-Horta
1995: Joseph Rotblat, Pugwash Bilim ve Dünya İlişkileri Konferansı
1994: Yaser Arafat, Şimon Peres, İzak Rabin
1993: Nelson Mandela, F.W. de Klerk
1992: Rigoberta Menchu Tum
1991: Aung San Suu Kyi
1990: Mihail Gorbaçov
1989: 14. Dalai Lama
1988: Birleşmiş Milletler barış güçleri
1987: Oscar Arias Sanchez
1986: Elie Wiesel
1985: Uluslararası Nükleer Savaşı Önleme Hekimleri Örgütü
1984: Desmond Tutu
1983: Lech Walesa
1982: Alva Myrdal, Alfonso Garcia Robles
1981: Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği
1980: Adolfo Perez Esquivel