Çocuklarda diyabet hastalığına karşı anne ve babaların uyanık olması gerektiğini vurgulayan uzmanların önerisi; çocuk çok su içiyorsa ve hiç altına kaçırmayan çocuk gece altına kaçırıyorsa, çok yemek yemesine rağmen zayıflıyorsa, halsizlik, yorgunluk ve okul başarısında düşüş varsa mutlaka bir uzmana başvurulması yönünde.

Çocuklarda Tip 2 diyabetin hareketsiz yaşam ve yanlış beslenme sonucu giderek arttığına dikkat çeken Çocuk Endokrinolojisi Uzmanı Doç. Dr. Mehmet Boyraz, “Diyabeti çocuklarda genellikle insülin eksikliğine bağlı olarak Tip 1 diyabet şekliyle daha fazla görüyoruz. Tip 2 diyabet ise daha çok obezite, kilo alımı, yanlış beslenme ve hareketsiz yaşam gibi sorunlarla ortaya çıkıyor. Fast food ve gazlı içeceklerin tüketimi gibi yanlış beslenme ile ilgilidir. Çocuklarda da maalesef giderek artıyor” uyarısında bulundu.

Diyabet, hemen olmasa bile yıllar içinde organlara zarar veriyor; en çok da gözler, böbrekler ve sinir sistemi etkileniyor. Böbrek yetmezliğinin en büyük nedeni diyabet olarak gösterilirken, görme kayıpları ve sinir hastalıklarının da en önemli nedeni olarak biliniyor.

Çocukların diyabetten korunması gerektiğine dikkat çeken Doç. Boyraz, “Çocukların mutlaka spora yönlendirilmesi ve şekerli, gazlı, karbonhidratlı yiyeceklerden yani kan şekerini hızlı yükselten hamburger, kola, cips, şekerlemeler, meyve suyu, ice tea gibi yiyecek ve içeceklerden uzak tutulması gerekiyor. Paketlenmiş hiçbir şeyi çocuklarınıza mümkün olduğunca vermemeye çalışın. Maalesef içinde bulunduğumuz çağda çocuklar sanal bir dünyanın içindeler. Bilgisayar oyunları, tabletler, televizyon karşısında hareketsizler. Oturdukları yerde sürekli bir şeyler yiyorlar ve bunun sonucu obeziteye varıyor. Maalesef Tip 2 diyabet arttı ve daha da artacak” değerlendirmesinde bulundu.

DİYABET DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE GİDEREK ARTIYOR

Türkiye’de yaklaşık 20-25 bin civarı çocuğun diyabetli olduğunu, her yıl yaklaşık 2 bin 500 çocuğun tip 1 diyabet tanısı aldığını söyleyen Uzman, tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de, 10-14 yaş aralığı, yani ergenlik döneminin çok önemli olduğunu hatırlattı:

“Tip 2 diyabet hareketsiz yaşam ve yanlış beslenme sonucu giderek artıyor. Çocuklarda Tip 2 diyabet daha nadir görülürken günümüzde, şişmanlığa bağlı olarak daha sık görüyoruz. Bunun haricinde, anne Tip 1 diyabetliyse çocuğa %3 oranında geçebiliyor. Babada varsa bu oran biraz daha artabiliyor, babadan çocuğa %6 oranında yansıyabiliyor. Tip 2 diyabette genetik geçişi daha fazla. Anne veya babada varsa %50 geçebiliyor. Her ikisinde de varsa bu oran %80 olabiliyor. Çocukluk çağında olmasa bile ileriki yaşlarda diyabet olabiliyorlar.”

DİYABET BİR GÜNLÜK BEBEKTE DE GÖRÜLEBİLİR

Bir günlük bebekte görülen diyabete, ‘yenidoğan diyabeti’ dendiğini aktaran ve bu durumun daha çok genetik geçişli olduğunu söyleyen Öztürk, bebeklerde de geçmeyen pişikler, huzursuzluk, sebepsiz ağlamalar, bitkinlik ve aktivasyonda azalma gibi durumlar varsa mutlaka şekere baktırmak gerektiğini vurguladı.

KOLTUK ALTI LEKELENMELERİ DİYABET BELİRTİSİ OLABİLİR!

Tip 2 diyabetli obez hastaların koltuk altlarında ve enselerinde siyahlaşmalar görülebiliyor. Bunun, insülin direncinin belirtisi olduğunu söyleyen Doç. Dr. Boyraz, “Diyabetin bir önceki safhasıdır, o anda kilo vermeye başlarsa diyabet olmaktan kurtulabilir ancak kilo almaya devam ederse diyabet hastası olur. Diyabet olduktan sonra da geri dönüş yok maalesef” uyarısında bulundu Tip 1 ve Tip 2 diyabetin belirtilerini anlattı:


“ Tip 1’de kan şekeri yüksekliği, insülin düşüklüğü gözlemlenirken, Tip 2’de tam tersi insülin yüksek olur. Bunun nedeni, insülin direncine karşı insülinin yükselmesidir. Tip 1 diyabet, biraz daha gürültülü gidiyor. Tip 1 diyabette, pankreasta insülin üretilen adacık hücrelerine karşı gelişen antikorlar var. Bu antikorlar, vücudun kendi hücresini yabancı madde gibi algılayıp yok ediyorlar. Aslında tip 1 diyabet bu nedenle oluşuyor. Bu antikorları ölçüp tanısını koyabiliyoruz. Tip 1 diyabet daha gürültülü gelirken, Tip 2 diyabet sessizce de gelebilir. Tip 2’de de kan şekeri yine yükseliyor, insülin daha yüksek. Bir de insülinin öncü bir maddesi olan C-peptid hormonu var, onu da ölçebiliyoruz. Bu hormon Tip 1’de düşükken, Tip 2’de yüksek oluyor. Bu şekilde de hangi tip diyabet olduğunu anlayabiliyoruz.”

DİYABET TEDAVİSİ BAŞLANGIÇTA ZORLUYOR

Çocuklarda daha çok Tip1 diyabet görülüyor ve damardan insülin tedavisi uygulanıyor. Tip 2 diyabette tablet ilaç veriliyor. İnsülin kalemlerinin doz ayarı, çocuğun kilosuna göre ayarlanıyor. Sabah, öğle, akşam ve gece yatarken olmak üzere günde 4 kez insülin yapılması gerekiyor. Karın bölgesi, kolların dış kısmı ve bacakların dış kısmı gibi belli bölgelere yapılıyor.

SUNİ PANKREAS ÇALIŞMALARI SÜRÜYOR

Yeni tedavi yöntemlerinin de gündemde olduğunu belirten Doç. Dr. Boyraz, “Suni pankreas dediğimiz, şu anda deneme aşamasında olan bir tedavi var. Kan şekerini ölçüp ona göre insülin gönderen aletin klinik çalışmaları devam ediyor. Bunları belki birkaç yıl sonra uygulamaya başlayabiliriz. Kök hücreden adacık hücre yapılması ve bunun vücuda enjekte edilmesi yönünde yapılan çalışmalar var” dedi.

ÇOCUĞUNUZUN TABAĞINI DOLDURMAYIN!

Çocuklara ara öğün yapmak gerektiğini vurgulayan Öztürk önerilerini, “Kahvaltıda peynir, zeytin, yumurta gibi besinler mutlaka olması gerekirken, şeker miktarı fazla olan besinlerden kaçınılması öneriliyor. Ara öğünlerde, bir kase yoğurt, bir bardak süt, bir porsiyon meyve ya da bir avucu geçmeyecek miktarda fındık gibi kuruyemişler olabilir. Öğle yemeğinde haşlama veya ızgara et, tavuk, balık ya da sulu yemekler, ikindi de yine bir ara öğün verilebilir. Tabağın çok doldurulmaması gerekiyor. Gece eğer 11 civarında yatıyorsa yine ara öğün yapılabilir, bu metabolizmayı hızlandırır ve çocuğun diğer öğünlerde daha az yemesini sağlayabilir” şeklinde özetledi.