Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye'nin Afganistan'da alacağı görevin niteliğinin baştan beri belli olduğunu belirterek, "Afgan halkının özgüvenini sarsarsak orada yapabileceğimiz işleri de yapamayabiliriz" dedi.

Erdoğan, Amerikan PBS televizyonunda "Charlie Rose Show" adlı programda gündeme ilişkin soruları yanıtladı.

ABD Başkanı Barack Obama ile ziyaretinden beklentilerinin sorulması üzerine Erdoğan, Obama'nın ilk deniz aşırı ikili ziyaretinin Türkiye'ye yönelik olduğunu hatırlatarak, Obama'nın bu ziyarette Türkiye-ABD arasında ifade edilen "stratejik ortaklık" konusunda yeni bir başlık ortaya koyduğunu söyledi. Erdoğan, Obama'nın "model ortaklık" ifadesini kullandığını anımsatarak, bu sürecin en önemli adımının bu "model ortaklık" üzerine bir model işbirliğini oluşturmak olduğunu bildirdi.

Konuyla ilgili olarak, ABD tarafından iki üst düzey yetkilinin, Türk tarafından da iki bakanın görevlendirildiğini ve toplantı yaptıklarını belirten Erdoğan, "Bunlarla ilgili şu anda ekonomik konularda, bilimde, sanatta, bunun yanında askeri, siyasi alanlarla yüksek teknolojide adımları atıyoruz" dedi.

Erdoğan, Obama ile görüşmesinde bölgesel ve küresel sorunlar üzerinde ABD-Türkiye işbirliğini de ele aldıklarını, bu alanlarda nasıl işbirliği yapılabileceğini görüştüklerini anlattı.

Görüşmede, terörizmle mücadelede ABD-Türkiye işbirliğinin nasıl devam ettirileceğini de konuştuklarını ifade eden Erdoğan, eski ABD Başkanı George Bush'un, kendisinin 5 Kasım 2007'deki Washington ziyaretinde Oval Ofis'te, terör örgütü PKK'nın ABD, Türkiye ve Irak'ın ortak düşmanı olduğunu açıkladığını hatırlattı. Erdoğan, buna ivme kazandırmak ve terörle mücadeleyi çok daha etkili sürdürmek istediklerini bildirdi.

Erdoğan, görüşmede Afganistan, Irak ile İran'ın nükleer programına yönelik birlikte neler yapılabileceğini konuştuklarını, Türkiye-Ermenistan arasındaki normalizasyon süreciyle Kıbrıs konusunu değerlendirme imkanı bulduklarını dile getirdi.

Uyuşturucuyla mücadelede neler yapılabileceğini de görüştüklerini ifade eden Başbakan Erdoğan, "Çok çok verimli bir çalışma yaptık" dedi.

-AFGAN POLİSİNE EĞİTİM-

Erdoğan, "Türkiye'nin Afganistan'a takviye asker göndermesi ve ne tür bir rol üstleneceğine" ilişkin soru üzerine, Afganistan'la ilgili bu muharip güçteki sayı konusunda böyle bir talep dile getirilmeden önce adım attıklarını ve asker sayısını 1750 civarına ulaştırdıklarını söyledi.

Yeni bir ilave olarak da kendisinin Obama'ya, Afgan ulusal ordusunun kurulması ve bunlara eğitim verilmesi önerisinde bulunduğunu belirten Erdoğan, hem Türkiye hem de Afganistan'da askerlerin eğitimlerine devam edebileceğini bildirdi. Ayrıca Afganistan polisini eğitebileceklerini ifade eden Erdoğan, il imar timi çalışmalarını çok daha artırabileceklerini söyledi.

Afganistan'a şu ana kadar 150 milyon dolar yatırım yaptıklarını, bunu 50 milyon dolar daha artırmayı hedeflediklerini ifade eden Erdoğan, ülkenin kuzeyindeki çalışmalarını da sürdüreceklerini bildirdi.

20. yüzyılın başında Cemal Paşa'nın liderliği altında Türklerin Afgan ordusunun kurulmasında rol aldığını anımsatan Erdoğan, şimdi de bu çabaya yeniden yardım etmek istediklerini kaydetti.

Erdoğan, "Böylece Afgan ordusu ve Afganistan kendi savunmasında yeterli güce sahip olabilir, bence bunu başarabiliriz" dedi.

-MUHARİP ASKER KONUSU-

Başbakan Erdoğan, "Türkiye'nin niçin muharip asker göndermediği" sorusuna, baştan bu yana sözleşmede Türkiye'nin alacağı görevin niteliğinin belli olduğu yönünde cevap verdi.

Türkiye'de ve Afganistan'da yaşayanların çoğunluğunun Müslüman olduğuna dikkati çeken Erdoğan, "Afgan halkının özgüvenini sarsarsak orada yapabileceğimiz işleri de yapamayabiliriz" dedi.

Erdoğan, Afganistan'da Türk ordusuna güvenildiğini vurgulayarak, bu rolü yerine getirmeyi sürdürmeleri gerektiğini, bölgenin şartlarının da bunu gösterdiğini kaydetti.

Erdoğan, "Özellikle bu formatı seçtik. Çünkü bölgenin şartları bunun yapılmasını gerektiriyor. Bunlar bizim atabileceğimiz adımlar. Bölgenin şartları olarak bu adımlar Afganistan'ın sağlıklı geleceğini birlikte kurmada katkı sağlayacak, tabii bir NATO çerçevesindeki bir güç olarak" diye konuştu.

-AFGANİSTAN'DA YOL HARİTASI...-


Erdoğan, "ABD Başkanı Obama'nın stratejisi, Taliban'ın Afganistan'da barınmasının engellenmesi. Obama'nın sunduğu takvim çerçevesinde sizce bunun yapılması mümkün mü" sorusu üzerine, bu tür süreçlerin matematiksel olarak belirlenemeyeceğini söyledi.

Yol haritasının iyi hazırlanması gerektiğini belirten Erdoğan, takvimin değişebileceğini kaydetti. Erdoğan, "Eğer bir şeyler ters gider, takvim yanlış çıkarsa o zaman daha fazla sorun yaşanabilir. Bence yol haritasının temeli daha önemli, esas bunun üzerinde odaklanılmalı. Eğer bu yol haritası o bölgenin halkıyla koordineli bir şekilde sürdürülürse çok iyi sonuçlara ulaşılabilir. Biz de bunu yapmaya çalışıyoruz" dedi.

Afganistan'ın tarihine bakıldığında, birçok lider ülkenin bu ülkede zorluklar yaşadığını dile getiren ve Büyük İskender ile Rusya'dan örnek veren Erdoğan, şöyle devam etti:

"Bunların tekrarlanmayacağından emin olmalıyız. Bunlardan dersler çıkarmalıyız, geçmişten ders almalıyız. İngilizlerin kendi deneyimleri oldu. Afganistan coğrafyası kendine özgü, coğrafyası farklı, insanları farklı. Dolayısıyla şundan emin olmalıyız: Manivelaları iyi kullanmak lazım. Eğer bunu yapmazsak o zaman Afganistan'da gereken neticeye ulaşamayız ve bunun süreç üzerinde olumsuz etkisi olur."

Erdoğan, bir soru üzerine, Türkiye'nin Afganistan'da yerine getireceği görevin doğası gereği farklı olduğunu söyledi. Bunun iyi anlaşılması gerektiğini belirten Erdoğan, şunları kaydetti:

"Bir taraftan asker dediğiniz zaman, herkesin aklına şunun gelmesi lazım; askerin muharip güç olmayanı yoktur, bütün askerler muharip güçtür. Ama muhariplerin içinde lojistik olanları da vardır ve Afgan halkının oradaki bütün güçleri olumsuz bir şekilde karşılamaması lazım. Koşullar gereği belki bazı bölgelerde bazılarına olumsuz bakılabilir ama askerle halk arasında bir bağlantı kurulduğuna emin olmalıyız. Bir an önce oralarda netice almak lazım, bölgede planlamayı yapmak gerekiyor, bir defada her şey tersine dönebilir. Bundan sonraki süreçte buna odaklanmalıyız ve gelecekte bunun önemli olduğunu düşünüyoruz."

"NÜKLEER PROGRAM KONUSUNDA İRAN İLE DÜNYA ÜLKELERİ ARASINDA ÇOK ÖNEMLİ BİR ROLÜ OYNAYABİLECEĞİMİZİ RAHATLIKLA SÖYLEYEBİLİRİM"

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye'nin, nükleer program konusunda İran ile dünya ülkeleri arasında çok önemli bir rolü oynayabileceğini belirterek, "Sayın Obama'nın bu tür beklentilerinde, bir lider olarak aktif bir rol oynamayı kendim için hem bir siyasi sorumluluk hem de dünya barışı gereği olarak görüyorum" dedi.


Amerikan PBS televizyonunda "Charlie Rose Show" adlı programa katılan Erdoğan, "Obama İran konusunda bir rol oynamanızı istiyor. İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad'ı iyi arkadaşım olarak tanımladınız. Ne yapabilirsiniz" sorusu üzerine, dış politikayı düşman değil dost kazanma üzerine yürüttüklerini ve bu kapsamda lider ülke olmaya çalıştıklarını söyledi.

Sürekli olarak, başta komşularla olmak üzere diğer ülkelerle aynı mesafeyi geliştirmek istediklerini belirten Erdoğan, İran'la Kasr-ı Şirin Anlaşması'yla farklı bir süreç başladığını hatırlattı. Son 20 yılda da iki ülke arasındaki ilişkilerin çok daha ileri düzeye gittiğini belirten Erdoğan, Türkiye için doğalgazın gerek sanayi gerek konutlardaki önemine değinerek, enerji konusunda İran'ın Rusya'dan sonra ikinci önemli partner olduğuna dikkati çekti.

Enerjinin yüzde 52'sinin doğalgazdan sağlandığını, eğer bu konuda bir "zedelenme" olursa Türkiye'nin çok ciddi problemler yaşayabileceğini anlatan Erdoğan, İran'la ticaret hacminin de 2009 yılı sonu itibarıyla 10 milyar dolara ulaştığını, bunu 3-5 yıl içerisinde 30 milyar dolara çıkarmayı hedeflediklerini kaydetti.

Türkiye'nin kendi menfaatlerini de düşünmek zorunda olduğunu ifade eden Erdoğan, doğalgazla üretilen enerjinin pahalılığını hatırlatarak, "Buna rağmen ihtiyacımız var. Bunu kullanıyoruz ve bundan enerji elde ediyoruz. Buna da şiddetle muhtacız" ifadesini kullandı.
Başbakan Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Ama nükleer program konusunda özellikle biz İran ile dünya ülkeleri arasında çok önemli bir rolü oynayabileceğimizi rahatlıkla söyleyebilirim. Yani ben Sayın Bush'a da bir dostum olarak, (aynı şekilde sayın Obama'nın 'arkadaşım' diye ifade etmesi noktasında, tabii en azından benim de kendisine aynı duyguları beslediğimi buradan sizler kanalıyla da ifade etmekte fayda görüyorum) kendisini bir arkadaş olarak görerek Sayın Obama'nın bu tür beklentilerinde, bir lider olarak aktif bir rol oynamayı kendim için hem bir siyasi sorumluluk hem de dünya barışı gereği olarak görüyorum."

-"DİPLOMASİDE HER ŞEY KULLANILMIŞ DEĞİL"-

Erdoğan, bir soru üzerine, İran ile ilişkilerin sadece ticari boyutu olmadığını, bazı prensiplerin de bulunduğunu söyledi. Türkiye ile İran'ın tarihi komşuluklarını hatırlatan Erdoğan, şöyle devam etti:

"Bunu gölgelersek, böyle bir sıkıntıyı doğuracak bir süreç olursa tabii Türkiye açısından bölgede önemli bir kayıp olur. Özellikle diplomatik açıdan da bunu bir iflas olarak görürüz ve biz dünyadaki tüm ülkelere şunu söylüyoruz; bunu diplomatik yollarla çözmeliyiz. Gelin bunu diplomasiyle çözelim, diplomaside henüz her şey kullanılmış değil. Biz bunu Irak için de söyledik. Diplomasiyi kullanalım, diplomatik yoldan gidelim ve kaybetmeyelim, çünkü insanlık kaybeder."

Başbakan Erdoğan, "Diplomatik olarak daha yapılacak ne var ki, her şeyi denemediler mi" sorusu üzerine de şöyle konuştu:

"Ben sormak istiyorum: 'Denenen ne?' Denenen sadece 'Ben söyledim, oldu' mu? Olmaz. Yani karşı taraf ne söyledi, ona da bir noktada saygı duymak gerekli. Burada karşınızdaki diyorsa 'Ben nükleer enerji elde edeceğim', 'Hayır sen nükleer enerji elde etmeyeceksin, sen nükleer santral kurmak istiyorsun' derseniz, bu tabii haksızlık olur. Şimdi burada kendisinin bize çok açık net söylediği şey; 'Ben barışçıl amaçlı nükleer enerji santrali kurmak istiyorum.' Değerli dostum Sayın Obama da aynı şeyi söylüyor. Diyor ki, 'Eğer barışçıl amaçla eğer nükleer enerji santrali kurmak istiyorsa İran'ın en doğal, temel hakkıdır ve durum böyle olduğuna göre biz bunun üzerinden hareket etmeliyiz.
Aksi takdirde bölgede biz de nükleer bombaya veyahut atom santrallerine, nükleer silahlara karşıyız. Tabii bir taraftan İran'dan bunu isterken öbür tarafta İsrail'de nükleer bomba olursa söylediğimizin bir etkisi olmaz. Onun için attığımız adımları bölgedeki tüm ülkeler için atmamız lazım. Burada en rahatsız ülkeyiz, bunların hepsinden rahatsızız. İran'a aynı şeyi söylüyoruz. 'Sakın böyle bir çabanın içine girmeyin, o zaman bizi de zor duruma sokarsınız. Çünkü biz buna karşıyız ama barışçıl amaçlı enerji dediğiniz zaman, tamam. Biz de bu konuda aynı şekilde destekliyoruz."

-NÜKLEER SİLAH...-


Başbakan Erdoğan, "Gecikme oldukça İran nükleer silah üretimine daha çok yaklaşıyor" denilmesi üzerine şunları söyledi.

"Türkçe'de bir söz vardır: Bağcıyı mı döveceğiz, üzümü mü yiyeceğiz? Bizim maksadımız üzümü yemek, bağcıyı dövmek değil. Şimdi üzümü yiyeceksek biz şimdi olmayanı konuşmayacağız, olanı konuşalım. Olan nedir, sadece barışçıl amaçlı enerji üretmek. Şimdi biz olmayan üzerinden değerlendirmeyi yapıyoruz. Dünyanın gündemini sadece bu işgal ediyor. Bu yanlış olur. Burada çok açık ve net olarak bir şeyi göreceğiz; şu anda BM Güvenlik Konseyi neyi konuşuyor, nükleer silahların yayılmasının önlenmesini konuşuyor. Daimi üyelerin hepsinde nükleer silahlar var mı? Var. Şimdi bunlar nükleer silahlarını kaldırmaya başladı mı? Kararlarını verdiler. Öncelikle ABD ve Rusya Federasyonu bir araya geldi. İnanıyorum ki, dünya ülkeleri de kendi planlarını ortadan kaldıracak ve bu konuda yeni atılacak adımların da önü açılacak. Küresel barış için buna ihtiyacımız var."

"Yani İran'ın nükleer silah edinmek istemediğini düşünüyorsunuz" yorumu üzerine de Erdoğan, "Düşünceler hanesini boş bırakın" diyerek, şunları kaydetti:

"Yani şu anda geleceğe yönelik olarak sosyal, siyasal hedefler matematiksel değildir, değişiklik arz edebilir. Şartlar birçok şeyi farklı şekilde geliştirebilir. Temenni ederiz ki olmaz. Bize şu anda söylenen 'Biz kesinlikle barışçıl olarak bu adımı atıyoruz'. Bunun için de biz diplomasi dışı seçenekleri düşünmek istemiyoruz. Bölge zaten çok acılar çekti, umarım yanlışlar olmaz."

Başbakan Erdoğan, "Ahmedinejad'ın Yahudi soykırımı konusundaki düşüncelerini paylaşıyor musunuz' sorusuna, "Paylaşmıyorum" yanıtını verdi.

"Aynı şeyi İsrail için de söylediğini, aynı düşüncelerin zaman zaman İsrail'de de diğerleri tarafından söylendiğini" belirten Erdoğan, "Bunları içe dönük retorikler olarak görüyorum. Bunlar kamuoyuna yönelik retorikler. Dünyada bazı ülkelerde de aynı şeyler var. Bunlardan vazgeçilmesi lazım. Eğer 21. yüzyılı barış yüzyılı olarak görmek istiyorsak barış mesajlarına yönelmemiz lazım. Herkesin savaşı dilinden bırakıp, barışın gayretleri içerisinde olması lazım. Savaş, savaş, savaş, bunlardan bıktık. Silaha yatırılan paralardan bıktık. Barış için yol, su, elektrik, ne yapacağız bunları konuşmamız lazım" dedi.

AA

WASHINGTON (A.A) - Barışkan Ünal/Mehmet Toroğlu