BAKİ İLKİN BM GÜNLERİNİ ANLATTI

Friday, 03 July 2009 08:41

Türkiye'nin BM Daimi Temsilcisi olarak görevini 1 Temmuzda emekli olarak tamamlayan Büyükelçi Baki İlkin, Türkiye'nin BM Güvenlik Konseyi (BMGK) dönem başkanlığından ''yüzünün akıyla çıktığını'' söyledi.

1 Temmuz itibariyle Dışişleri Bakanlığından emekli olan ve son 4,5 yıldır Türkiye'yi BM'de temsil eden Büyükelçi İlkin, New York'tan ayrılmadan önce A.A muhabirine Türkiye'nin BMGK'deki son 6 ayını ve Haziran ayı dönem başkanlığını değerlendirdi.

İlkin Türkiye'nin BMGK'deki 2 yıllık döneminin dörtte birini tamamladığını hatırlatarak, ''Altı ayın nasıl geçtiğini ben de anlamış değilim, o kadar hızlı geçti ki'' dedi. BMGK'nin hemen hemen her gün toplandığını ve her gün başka bir konuyla ilgilendiğini ifade eden İlkin, her ülke temsilcisinin BMGK'de ele alınan her konuda açıklama yapması gerektiğini, bu açıklamaların ve değerlendirmelerin tutarlı ve isabetli olması gerektiğini belirtti. İlkin ''O bakımdan BMGK'de her gün bir sınavdan geçiyorsunuz'' diye konuştu.

BMGK'nin gündemindeki konuların yüzde 60-65'inin Afrika ile ilgili olduğunu söyleyen İlkin, Türkiye'nin örneğin Afrika'nın ortasında küçük bir ülkede yaşanan bir siyasi krizle ilgili olarak da BMGK'de değerlendirme yapmak zorunda olduğunu, bunun son derece iyi bir hazırlık gerektirdiğini anlattı. Son 6 ay içinde BMGK'nin ilgilendiği tüm konuların en az bir kere BMGK'de görüşüldüğünü kaydeden İlkin, Haziran ayının her zaman BMGK'nin en yoğun aylarından biri olduğunu, Türkiye'nin de dönem başkanlığının bu döneme denk geldiğini söyledi.

''Dönem başkanlığımızda BMGK'nin gündeminde ne varsa her şeyi görüştük. Bazı konularda karar tasarıları kabul ettik, yaptırım uygulama kararı aldık, hatta Rusya uzun yıllardır ilk kez veto kullanarak Abhazya ile Gürcistan arasındaki bölgede bulunan BM Gözlemci Gücü'nün (UNOMIG) görev süresinin uzatılmasını öngören karar tasarısına karşı çıktı. Dolayısıyla hakikaten hareketli bir dönem geçti. BMGK'de 6 ay içinde bakmadığımız, ilgilenmediğimiz bir konu kalmadı.''

BMGK üyeliğinin, Konsey'de en son 1961 yılında yer alan Türkiye için iyi tecrübe olduğunu belirten İlkin, ''Türkiye 50 senedir BMGK'nin içinde olmadı. Türkiye'nin konumu, aktif dış politikası, bölgesindeki ağırlığı, şimdiye kadar izlediği dengeli, istikrarlı dış politika bizim çoktan BMGK üyeliğini bir dönem daha yapmamızı gerektiriyordu, maalesef bunu yeni başardık'' dedi.

İlkin, ''Benim buradaki en büyük avantajım ekibim ve bizlere destek olan Bakanlığımız oldu. Herhalde dış görevlerdeki hiçbir büyükelçi bir daha 16 meslek memuruyla böyle bir çalışma imkanı bulamaz. Benim açımdan en büyük kazanımlardan bir tanesi bu dinamik, genç, başarılı kadroyla çalışabilmekti ve onların yaptığı çalışmalar Daimi Temsilci olarak benim BMGK'de işlerimi çok kolaylaştırdı'' diye konuştu.

-''TÜRKİYE'NİN BMGK'YE SEÇİLMESİNDE HERKESİN KATKISI OLDU''-

Türkiye'nin BMGK üyeliğine seçilmesiyle ilgili olarak ise İlkin, Türkiye'nin bu başarısında başta Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve dışişleri bakanları olmak üzere herkesin katkısı bulunduğunu vurguladı. İlkin, Cumhurbaşkanı Gül'ün dışişleri bakanıyken de, Başbakan Erdoğan'ın ve o dönemin Dışişleri Bakanı Ali Babacan'ın Türkiye'nin BMGK üyelik kampanyasına özel vakit ayırdıklarını, gayret sarf ettiklerini, bu konuyu tüm temaslarında gündeme getirdiklerini anlattı. Devletin tüm imkanlarını bu hedefe seferber ettiğini söyleyen İlkin, Dışişleri Bakanlığının hep devrede olduğunu ve Türkiye'nin BM Daimi Temsilciliği olarak kendilerinin de New York'ta Türkiye'nin BMGK'ye seçilmesi için çalıştıklarını söyledi. İlkin, bu kapsamda 10. Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'in de kendi döneminde bu konudaki katkılarına işaret etti.

Seçim kampanyası sırasında BM Daimi Temsilciliğinde çalışan ekibin adeta ''orkestra şefi'' olduğunu söyleyen İlkin, ''Ama tabii ekip çok güzel olunca orkestra şefinin çok başarılı olması gerekmiyor. Buradaki çalışma arkadaşlarım müthiş bir performans sergilediler'' dedi.

-''TÜRKİYE'NİN BMGK'YE YENİDEN SEÇİLMESİ GEREKİR''-

Türkiye'nin BMGK'deki 6 ayını da gerçekten son derece iyi değerlendirdiğinin altını çizen İlkin, ''Bunu kişisel bir övünç kaynağı olarak kesinlikle söylemiyorum, fakat Türkiye iyi ki Güvenlik Konseyi'ne girdi. Türkiye BMGK'de sözü dinlenen, verdiği görüşleri tutarlı olan, kendi görüşlerini ve politikalarını yansıtan, kendi sesini dile getiren bir ülke konumundadır'' ifadesini kullandı.

Türkiye'nin BMGK'ye yeniden seçilmesi gerektiğini de belirten İlkin, şunları söyledi:

''BMGK'ye seçilmemiz neredeyse 50 yıl aldı. Şimdi bundan sonra yapacağımız şey, bu arayı açmamak. Yani makul bir süre sonra, mesela bu 10, 15, 17 sene olabilir, tabii tercihan olabildiğince yakın bir tarihte BMGK'ye tekrar girmemiz gerekir.''

Brezilya, İspanya, İtalya, Güney Afrika, Nijerya gibi kendi bölgelerinin büyük ülkelerinin arayı açmadan BMGK'ye yeniden girdiğini anlatan İlkin, ''Bizim de olabildiğince sık aralıklarla BMGK'ye dönmemiz lazım. Şimdiden bunu düşünmemiz gerekiyor'' dedi.

-''BM GENEL KURUL BAŞKANLIĞINA DA SEÇİLMEMİZ GEREK''-

İlkin, bugüne dek Türkiye'den BM Genel Kurul Başkanlığına kimsenin seçilmediğini anımsatarak, şöyle konuştu:

''Belli bir zaman süresi içerisinde Genel Kurul Başkanlığına da seçilmemiz gerektiğine inanıyorum. Kimi dost devletler bir iki defa Genel Kurul Başkanı çıkarmış. Bence biz (BMGK üyeliğiyle) bu birinci safhayı aştık, makul bir süre içerisinde Türkiye'nin Genel Kurul başkanlığına da aday göstermesi ve başkan çıkarması lazım.''

-''YERİME TAYİN ÇOK YAKINDA''-

Türkiye'nin BMGK üyeliğinin 18 ay daha süreceğini belirten İlkin, şunları kaydetti:

''Benim yerime gelecek arkadaşım eminim ki benden de çok daha başarılı olacak, çünkü biz vaktimizin büyük bir bölümünü seçim kampanyasıyla geçirdik. O şimdi seçim kampanyasıyla uğraşmayıp doğrudan doğruya BMGK ve BM'nin işleriyle uğraşacak. Benim yerime mükemmel bir arkadaşımın gelmekte olduğundan eminim ve ona da en iyi başarı dileklerimi sunuyorum. Ben şanslıyım çünkü Türkiye'nin BM Daimi Temsilcisi olarak bu zevki, bu şerefi yaşamak imkanını buldum, bu arkadaşımın da bunu yaşamasını istiyorum.''

Türkiye'nin BM Daimi Temsilcisi olarak görevini 1 Temmuzda emekli olarak tamamlayan Büyükelçi Baki İlkin, Türkiye'nin BM Güvenlik Konseyi (BMGK) üyesi olmasının onu ''başlı başına ayrıcalıklı bir konuma getirdiğini'' söyledi.
1 Temmuz itibariyle Dışişleri Bakanlığından emekli olan ve son 4,5 yıldır Türkiye'yi BM'de temsil eden Büyükelçi İlkin, New York'tan ayrılmadan önce A.A muhabirine Türkiye'nin BMGK'deki son 6 ayını ve Haziran ayı dönem başkanlığını değerlendirdi.

İlkin bir soru üzerine, BMGK'nin daimi üyelerinin (ABD, Rusya, İngiltere, Fransa ve Çin) ekonomik ve siyasi olarak potansiyellerinin büyük olduğunu ve bu ülkelerin ''büyük takımın büyük, as oyuncuları'' olduğunu belirtti. İlkin, bu ülkelerin BMGK'de veto avantajına sahip olduklarını ve BMGK'de başından beri yer aldıkları için ''kurumsal hafızalarının'' da çok kuvvetli olduğunu söyledi.

İlkin, bu kapsamda Türkiye'nin BMGK üyeliğinin kendisine neler kazandırdığıyla ilgili bir soruyu şöyle yanıtladı:

''Tabii BMGK üyesi olmak başlı başına bizi ayrıcalıklı bir konuma getiriyor, çünkü Genel Kurul'da 192 ülke var, bu ülkelerin arasından 5 daimi üyeyi çıkarırsanız geri kalan 187 ülke arasından sadece 10 tanesi BMGK'nin geçici üyesi. Bu başlı başına size bir imkan veriyor. İkincisi tabii Güvenlik Konseyi'nin mutfağına girmiş oluyorsunuz, yapılacak hazırlıklarda kendi katkılarınızı sunuyorsunuz. Bir ülke ne kadar sağlam katkıda bulunabilirse, ne kadar sağlıklı değerlendirmeler yapabilirse BMGK'deki ağırlığı da o derece artıyor.''

-''TÜRKİYE, BÖLGESİNDE BELLİ BİR AĞIRLIĞI OLAN, CİDDİ BİR ÜLKE''-

İlkin konuşmasına şöyle devam etti:
''Türkiye BMGK'de 6 ay içerisinde yerini fazlasıyla kuvvetlendirdi. Türkiye bölgesinde belli bir ağırlığı olan, aktif bir dış politika izleyen, bütün anlaşmazlıkların çözümüne katkıda bulunmaya hazır, ciddi bir ülke. Türkiye kendi sesini kullanıyor, neyin doğru olduğuna inanıyorsa onu söylüyor ve onun arkasında duruyor, çizgisi düz, nereye gideceğini biliyor, ileriye yönelik değerlendirmelerinde de hemen hemen hiç hata yapmıyor. Umarım ki benden sonra gelecek arkadaşım benden de daha başarılı bir şekilde bu çizgiyi muhafaza edecektir, ondan eminim. Bakanlığıma ve çalışma arkadaşlarıma o kadar güveniyorum ki halefimin Türkiye'yi mükemmel bir şekilde temsil edeceğine inanıyorum. Bir de burada kendisi bu kadar güzel bir ekiple çalışacak, New York'un ve makamımın değil, fakat arkadaşlarımla çalışamamanın özlemini duyacağım.''

-YAPTIRIM KOMİTELERİ-

İlkin, BMGK Kuzey Kore Yaptırımlar Komitesinin başkanlığının kendisinden sonra nasıl işleyeceğine yönelik bir soru üzerine ise BMGK'ye yeni seçilen ülkelerin yaptırımlar komitelerinin başkanlıklarını da kendi aralarında paylaştıklarını söyledi.

Baki İlkin ''Biz ilke olarak yakın ilişkiler içerisinde olduğumuz ülkelerle ilgili yaptırımlar komitelerinde başkan olarak görev almak istemedik, çünkü yaptırımlar bir ölçüde o ülkenin halkını da etkiliyor. Dolayısıyla dost ülkelerle yakın ilişkilerimizi, tarihi ilişkilerimizi zedelemek istemiyoruz'' dedi.

Kuzey Kore'nin Nisan ayındaki füze denemesi ve Mayıs ayındaki nükleer denemesi dolayısıyla bu ülkeye yaptırım konusunun yeniden ön plana çıktığını da belirten İlkin, kendisinin ayrılması nedeniyle Kuzey Kore Yaptırımlar Komitesi başkanlığının Türkiye'nin BM Daimi Temsilciliği Maslahatgüzarı Fazlı Çorman'a geçeceğini, BMGK'nin dün eski uygulamaları bir yana bırakarak komitenin başkanlığının Türkiye'de kalmasını uygun gördüğünü söyledi.

-''TÜRKİYE AFGANİSTAN KONUSUNDA ÖNCÜ ÜLKE OLACAK''-

İlkin, Türkiye'nin esasen terörizmle mücadele komitesine başkanlık etmek istediğini, ancak bu komitenin başkanlığını geçen yıl BMGK'ye giren Hırvatistan'ın aldığını, Hırvatistan'ın BMGK'den ayrılmasıyla birlikte Türkiye'nin 1 Ocak 2010'da bu komitenin başkanlığını yapmaya başlayacağını söyledi. Bu yıl için Konsey üyesi olarak BMGK Kuzey Kore ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti Yaptırımlar Komitelerine başkanlık etmek zorunda bulunan Türkiye'nin 1 Ocak 2010'da bu iki komiteyi bırakacağını ve bunların yerine terörizmle mücadele komitesinin başkanlığını yapacağını belirten İlkin, Türkiye'nin Afganistan konusunda da ''öncü ülke'' olacağını kaydetti.

''Öncü ülke'' konumuna sahip olacak Türkiye'nin Afganistan konusunu BMGK'de takip edeceğini, karar tasarıları çıkacaksa bunları hazırlayacağını, değerlendirme raporlarını birinci elden inceleyeceğini ifade eden İlkin, ''Yani özel olarak Afganistan'a bakan ülke olacağız'' dedi. Türkiye'nin Afganistan'a büyük katkılarda bulunduğunu vurgulayan İlkin, Türkiye'nin başından beri ISAF'a asker verdiğini, Afganistan'da yatırımları ve yardımları olduğunu ve bu ülkeyle tarihi ve kardeş ilişkilerinin bulunduğunu söyledi.

Terörizmle mücadelenin Türkiye açısından büyük hassasiyet taşıyan bir konu olduğunu vurgulayan İlkin, BM'nin Terörizmle Mücadele Komitesi'ne başkanlık etme isteklerinin nedeniyle ilgili olarak ise bu konunun Türkiye'yi çok yakından ilgilendirdiğini, Türkiye'nin bu konuda belli bir deneyimi olduğunu, bu deneyimi paylaşmak istediğini belirtti.

İlkin, sözlerinin sonunda Türkiye'nin BMGK dönem başkanlığından ''yüzünün akıyla çıktığını'' ve bunu herkesin söylediğini de kaydetti.
1 Temmuz itibariyle emekliye ayrılan Baki İlkin'in yerine Türkiye'yi BMGK'de ve BM'de (yeni Daimi Temsilci atanana kadar) İlkin'in yardımcısı Elçi-Müsteşar Fazlı Çorman ''Maslahatgüzar'' olarak temsil edecek.

Baki İlkin ve eşi Nur İlkin 5 Temmuzda New York'tan ayrılarak Türkiye'ye dönecek.

(AA, Özlem Şahin Şakar)

Fotoğraflar: AA